Is alle bewerkte voeding ongezond?

We horen het vaak:
“Kant-en-klare hummus is bewerkt, dus dat kan niet gezond zijn.”
of
“Vleesvervangers zijn zo onnatuurlijk en chemisch, dan kan ik beter gewoon vlees eten.”

Dat zijn logische gedachten die vaak kloppen. Groente, fruit en noten zijn onbewerkt en enorm gezond. En dat donuts ultrabewerkt en ongezond zijn, hoeven we je niet uit te leggen! Maar daartussen ligt een grijs gebied. Want niet elk bewerkt product is ongezond, en niet elk onbewerkt product is automatisch beter.

Geen wonder dat dit verwarrend is en vragen oproept. Daarom staan we voor je klaar met evidence-based advies dat écht bijdraagt aan een goede gezondheid.

Is onbewerkte voeding automatisch gezonder?

Dat iets ‘onbewerkt’ of ‘natuurlijk’ is, zegt eigenlijk weinig over hoe gezond het is.

Neem bijvoorbeeld onbewerkt rood vlees. Dat is puur natuur; het komt direct van een koe, varken of geit. Toch hangt het eten ervan samen met een hoger risico op dikke darmkanker, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Ook giftige paddenstoelen zijn natuurlijk, maar je kunt ze uiteraard beter laten staan.

Het slikken van supplementen is dan weer onnatuurlijk, maar kan wel gezondheidsvoordelen opleveren. Zo krijgen alle baby’s na de geboorte extra vitamine K voor een goede bloedstolling. Een tekort kan bij pasgeboren baby’s namelijk ernstige bloedingen veroorzaken. En voor 70-plussers wordt dagelijks extra vitamine D aanbevolen. Dit ondersteunt sterke botten en spieren en draagt bij aan een goed functionerend immuunsysteem. Naarmate we ouder worden, neemt het vermogen van de huid om vitamine D aan te maken onder invloed van zonlicht af, waardoor een aanvulling extra belangrijk is.

Hetzelfde geldt voor het verrijken van producten met voedingsstoffen. In Nederland zit er van nature bijvoorbeeld weinig jodium in de voeding. Om tekorten te voorkomen wordt jodium toegevoegd aan zout en brood. Hartstikke onnatuurlijk dus, maar wel zeer waardevol!

Hoe gezond is sojadrink?

Laten we nu eens inzoomen op een concreet product: sojadrink. Sojadrink is een voorbeeld van een bewerkt product. Het wordt gemaakt door sojabonen te bewerken en bevat meer toevoegingen dan koemelk. Daardoor denken veel mensen dat koemelk automatisch gezonder is.

Wetenschappelijk onderzoek laat echter iets anders zien. Het vervangen van koemelk door sojadrink verlaagt het LDL-cholesterol, de bloeddruk en het CRP, een marker voor ontsteking. Daarnaast hangt het eten en drinken van sojaproducten samen met een lagere bloedsuiker, een gezonder lichaamsgewicht én een lager risico op borst- en prostaatkanker. 

De effecten van het vervangen van koemelk door sojadrink

Zijn producten met veel ingrediënten ongezond?

Sojadrink[/caption]Daarnaast hoor je vaak dat korte ingrediëntenlijsten beter zijn. Dit is vaak een goede richtlijn, maar niet altijd. Neem bijvoorbeeld weer de ongezoete sojadrink. Dit is de ingrediëntenlijst van een huismerkvariant:

Ongezoete sojadrink
Ingrediënten: water, 11% sojaboon, maltodextrine, calcium, natuurlijk aroma, stabilisator (gellangom [E418]), vitaminen (B2, B12, D).

Zoals je ziet zijn ingrediënten/toevoegingen niet per se ‘slecht’. Zo is deze sojadrink verrijkt met calcium en verschillende vitamines. Hierdoor wordt de sojadrink juist volwaardiger en voedzamer. Bij biologische plantaardige zuivelproducten ontbreekt deze verrijking vaak. Die producten hebben een kortere ingrediëntenlijst, maar zijn daardoor wel minder volwaardig dan reguliere varianten. Ook sojadrink bevat meer toevoegingen dan koemelk, maar uit onderzoek blijkt dat het toch beter is voor onze gezondheid. Een langere ingrediëntenlijst betekent dus niet automatisch dat een product ongezond is.

Zijn vleesvervangers ongezond?

Daarnaast twijfelen veel mensen over hoe gezond vleesvervangers zijn. Het zijn namelijk bewerkte producten. Maar hoewel bonen, tofu en tempeh absoluut gezonder zijn, zijn vleesvervangers vaak wél een betere keuze dan het vlees dat ze vervangen.

Onderzoek laat zien dat het vervangen van vlees door vleesvervangers leidt tot lager LDL-cholesterol, totaal cholesterol en gewichtsverlies. Dat komt waarschijnlijk door de gunstigere samenstelling: de meeste vleesvervangers bevatten minder verzadigd vet, meer onverzadigd vet en meer vezels.

Hoe weet je of een product gezond is?

De termen ‘onbewerkt’ en ‘bewerkt’ geven dus niet altijd een goed beeld van hoe gezond iets is. Hoe weet je dan wél of iets gezond is? Kijk naar de ingrediënten en voedingswaarden. Een product is meestal gezond als er:

• weinig tot geen gunstige stoffen (zoals vezels) zijn verwijderd, én
• weinig tot geen ongunstige stoffen (zoals suiker, verzadigd vet of zout) zijn toegevoegd.

Het belangrijkste blijft echter het effect op je lichaam: wat goede studies laten zien over de gezondheids­effecten. Gelukkig hoef je dat niet zelf uit te zoeken. Wij helpen je om de wetenschap te vertalen naar de praktijk.

Niet perfect, wél gezond en haalbaar

Tenslotte speelt ook haalbaarheid een rol. Het allerbeste is natuurlijk om je hummus zelf te maken en je eigen bonenburgers te bereiden. Maar niet iedereen heeft daar de tijd en ruimte voor.

Kant-en-klare hummus en vleesvervangers kunnen het voor sommige mensen haalbaar maken om dagelijks lekkere en voedzame plantaardige maaltijden op tafel te zetten.

Want hoewel dat soort producten bewerkter zijn, zijn ze nog steeds een gezondere optie dan vlees(waren). En elke stap telt.

Samen werkt het beter

Heb je er genoeg van om je onzeker te voelen over wat wel en niet gezond is? Het kan anders. Met onze wetenschappelijk onderbouwde adviezen hoef je niet meer te twijfelen. Je weet precies waar je op moet letten en wat écht gezond is.

Je eet met vertrouwen, bereidt voedzame en lekkere maaltijden en voelt je goed over de keuzes die je maakt. Geen verwarring meer, maar zekerheid over wat goed is voor je lijf.

Bij Plants for Health baseren we onze adviezen niet op meningen, maar op goed onderzoek. Doe nu mee met ons Plants for Health leefstijlprogramma en ontdek stap voor stap hoe jij meer grip krijgt op je gezondheid.